Bir tarifi daha az ya da daha çok kişi için hazırlarken önce porsiyon sayısını, sonra malzeme miktarlarını ayarlayın. Temel hesap basittir: hedef kişi sayısını tarifin mevcut kişi sayısına bölün. Çıkan katsayıyı malzemelere uygulayın. Ancak bu hesap, pişirme süresini ve her çeşniyi aynı oranda artırmanız gerektiği anlamına gelmez. Tencerenin genişliği, yemeğin derinliği ve kullanılan malzemenin yapısı sonucu değiştirebilir.
Önce Ölçek Katsayısını Hesaplayın
Örneğin dört kişilik bir tarifi altı kişiye çıkaracaksanız 6 ÷ 4 = 1,5 katsayısını kullanırsınız. Tarifte 400 gram tavuk varsa 600 gram; iki su bardağı pirinç varsa üç su bardağı gerekir. Tarifi dört kişiden iki kişiye indirmek için katsayı 2 ÷ 4 = 0,5 olur; yani ana malzemelerin miktarını yarıya indirirsiniz.
Hesabı yaparken önce tarifi gerçekten kaç kişilik hazırladığınızı netleştirin. Tarifin verdiği porsiyon, kullanılan tabak ve iştah düzeyine göre değişebilir. Kişi sayısına ek olarak yemeğin ana yemek mi, eşlikçi mi olduğunu ve yanında başka neler sunulacağını da düşünün.
Malzemeleri Tek Tek Çarpıp Sonucu Kontrol Edin
Ölçek katsayısını bir kâğıda yazın; her malzemenin miktarını bu katsayıyla çarpıp yeni miktarı yanına kaydedin. Örneğin 1,5 soğan gibi mutfakta kullanması zor sonuçları, soğanın büyüklüğüne göre bir büyük soğan veya iki küçük soğan biçiminde yuvarlayabilirsiniz. Yuvarlama yaptığınız malzemeleri not etmek, yemeğin tadını sonradan ayarlamayı kolaylaştırır.
- Ölçülebilen ana malzemeler: Et, bakliyat, pirinç, makarna ve sebzeleri önce katsayıyla hesaplayın.
- Sıvılar: Su, süt veya et suyunu başlangıçta hesaplanan miktara göre ekleyin; kıvamı pişme sırasında kontrol edin.
- Baharat, tuz ve acı: Hesaplanan miktarı başlangıç noktası kabul edin. Özellikle tuz ve acı biberi bir anda tamamını eklemek yerine kademeli kullanıp tadına bakın.
- Küçük miktarlar: Yarım çay kaşığı gibi miktarları hassas ölçün; göz kararıyla yuvarlamak tarifin dengesini bozabilir.
Pişirme Süresini Kişi Sayısıyla Çarpmayın
Malzeme miktarını iki katına çıkarmak, pişirme süresini de iki katına çıkarmak demek değildir. Daha büyük miktar daha geç ısınabilir; fakat geniş bir tencerede yayvan duran yemek, dar ve derin bir tenceredekinden farklı sürede pişer. Tarifteki süreyi başlangıç işareti olarak kullanın, ardından yemeğin içinin pişip pişmediğini, kıvamını ve tarifte verilen görünüm işaretlerini kontrol edin.
Tencereyi ağzına kadar doldurmayın. Sığmayacak kadar büyük miktarı iki tencereye bölmek, karıştırmayı ve ısıyı daha dengeli dağıtmayı kolaylaştırır. Pilav ve makarna gibi su oranı önemli yemeklerde yalnızca toplam miktara değil, seçtiğiniz tencerenin taban genişliğine ve buharlaşmaya da dikkat edin.
Hamur İşlerinde Daha Dikkatli Ölçekleyin
Kek, ekmek ve kurabiyede un, sıvı, yağ ve kabartıcıların dengesi sonuca doğrudan yansır. Ölçüleri mümkün olduğunca tartıyla veya aynı ölçü kabıyla alın; özellikle kabartma tozu ve maya gibi malzemelerde yaklaşık kaşık hesabına güvenmeyin. Büyük miktarı tek ve derin bir kalıba doldurmak yerine, tarifin kalınlığına yakın iki kalıba bölmek daha öngörülebilir sonuç verebilir.
Kalıp genişliği ve hamur derinliği değiştiğinde pişme süresi de değişebilir. Fırın sıcaklığını otomatik olarak artırıp azaltmayın; tarifi kontrol ederek ilerleyin. Merkezin pişip pişmediğini tarifin uygun kontrol yöntemiyle sınayın ve yüzey gereğinden hızlı kızarıyorsa ısıyı yükseltmek yerine tarifi ve fırın ayarını yeniden değerlendirin.
İlk Denemeyi Not Edin
Yeni kişi sayısı için yaptığınız ayarı, kullandığınız tencere veya kalıbı ve sonucun nasıl çıktığını kısa bir not olarak saklayın. Bir sonraki hazırlıkta bu not, aynı hesabı baştan yapmadan doğru miktara yaklaşmanızı sağlar. Tariflerin ölçeklenmesi ve ölçü dönüşümleri için Illinois Extension mutfak ölçüleri rehberine ve Kentucky Cooperative Extension porsiyon uyarlama notlarına bakabilirsiniz.
Küçük Bir Mutfak Notu
Önce kişi sayısını netleştirin, sonra malzemeleri katsayıyla hesaplayın; tuz ve baharatı kademeli ayarlayın. Pişirme süresini ise yeni miktara göre gözlemleyin, matematiksel olarak çarpmayın. Büyük miktarı tek seferde hazırlamak sonucu belirsizleştiriyorsa tarifi iki parti halinde pişirmek daha iyi bir seçenek olabilir.
